Strona główna / Strona główna

Bieżące informacje

10.03.2020

Inicjatywa Obywatelska


Marszałek Sejmu RP 20 lutego 2020 r. wydała postanowienie o przyjęciu zawiadomienia o utworzeniu „Obywatelskiego Komitetu Inicjatywy Ustawodawczej popierającego projekt ustawy o zmianie ustawy Karta Nauczyciela”. Fakt ten oznacza, że możemy zbierać podpisy!

 

Obywatelski Komitet Inicjatywy Ustawodawczej

 

popierający projekt ustawy o zmianie ustawy Karta Nauczyciela

ul. Smulikowskiego 6/8

00-389 Warszawa

 

Ustawa z dnia …

 

o zmianie ustawy Karta Nauczyciela

 

 

W ustawie z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2215 ze zm.) wprowadza się następujące zmiany:

 

1)      art. 30 ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. Średnie wynagrodzenie nauczycieli stanowi dla:

 

1)        nauczyciela stażysty - 90%,

 

2)        nauczyciela kontraktowego - 100%,

 

3)        nauczyciela mianowanego - 125%,

 

4)        nauczyciela dyplomowanego - 155%

- przeciętnego wynagrodzenia w trzecim kwartale poprzedzającegoroku budżetowego, ustalanego na podstawie

art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1270 i 2245 oraz z 2019 r. poz. 39).”

 

2)      art. 30 ust. 5 otrzymuje brzmienie:

 

„5. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy oraz po zasięgnięciu opinii Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, określa, w drodze rozporządzenia:

 

1)        corocznie wysokość minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego dla nauczycieli realizujących tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin, o którym mowa w art. 42 ust. 3, oraz dla nauczycieli, których tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin ustala się na podstawie art. 42 ust. 7, oraz sposób udokumentowania prawa do określonej stawki wynagrodzenia zasadniczego;

 

2)        sposób obliczania wysokości stawki wynagrodzenia zasadniczego za jedną godzinę przeliczeniową i minimalnej stawki wynagrodzenia zasadniczego dla nauczycieli realizujących tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin, o którym mowa w art. 42 ust. 4a;

 

3)        wykaz stanowisk oraz sprawowanych funkcji uprawniających nauczyciela do dodatku funkcyjnego oraz ogólne warunki przyznawania nauczycielom dodatku motywacyjnego;

 

4)        sposób ustalania wysokości wynagrodzenia za pracę w dniu wolnym od pracy;

- uwzględniając, żekwota wynagrodzenia zasadniczego dla nauczyciela dyplomowanego z tytułem magistra i przygotowaniem pedagogicznym stanowi co najmniej 100% przeciętnego wynagrodzeniaw trzecim kwartale poprzedzającegoroku budżetowego, ustalanego na podstawie

art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 53z późn.zm.), a na pozostałych poziomach wykształcenia i awansu zawodowego kwotę proporcjonalnie niższą, z tym, że wynagrodzenie dla nauczyciela stażysty z tytułem magistra i przygotowaniem pedagogicznym stanowić maco najmniej 73% wyżej określonego wynagrodzenia zasadniczego nauczyciela dyplomowanego z tytułem magistra i przygotowaniem pedagogicznym,

 

-a także uwzględniając stopnie awansu zawodowego, poziom wykształcenia nauczycieli i wymiar zajęć obowiązkowych, stanowiska kierownicze w szkole i sprawowane funkcje, stopień zaangażowania nauczycieli w pracę oraz zapewniając, że wynagrodzenie za pracę w dniu wolnym od pracy uwzględnia osobistą stawkę zaszeregowania nauczyciela i dodatek za warunki pracy.”

 

Uzasadnienie

 

I.                    Stan faktyczny, potrzeba i cel wydania ustawy

 

System wynagrodzeń nauczycielskich w obecnym kształcieopiera się z jednej strony o instytucję średniego wynagrodzenia, z drugiej strony wynagrodzenia zasadniczego, określanych centralnie w sposób normatywny.

 

Stawki wynagrodzenia średniego stanowią wskazany w ustawie Karta Nauczycielawłaściwy procent dla każdego ze stopni awansu zawodowego w odniesieniu do kwoty bazowej określanej dla nauczycieli corocznie w ustawie budżetowej (art. 30 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2215 z późn.zm. – dalej KN).

 

Z kolei stawki wynagrodzenia zasadniczego określane są corocznie przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania w wydawanym przez siebie rozporządzeniu, na podstawie delegacji zawartej w treści pragmatyki nauczycielskiej (art. 30 ust. 6 KN).

 

Zdaniem Wnioskodawcy system wynagrodzeń nauczycielskich w obecnym kształcie ma charakter skrajnie arbitralny,jest nietransparentny i niezobiektywizowany.

 

System ten opiera sięna kwotach średniego wynagrodzenia ustalonych na podstawie kwoty bazowej, określonej przez parlament w ustawie budżetowej, jak również stawkach wynagrodzenia zasadniczego ustalonych przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania.

 

W obowiązującym systemie prawa finansowego, jak również szeroko rozumianego prawa oświatowego, w tym na gruncie pragmatyki nauczycielskiej, nie występuje mechanizm transparentnego ustalania kwoty bazowej dla nauczycieli w ustawie budżetowej, a także stawek wynagrodzenia zasadniczego przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania.

 

W obu przypadkach, tj.w treści uzasadnienia ustawy budżetowej oraz w treści uzasadnienia rozporządzenia płacowego nauczycieli, nie wskazuje się argumentów na rzecz przyjęcia kwoty bazowej w określonej wysokości, ani nie wskazuje się argumentów na rzecz przyjęcia określonych stawek wynagrodzenia zasadniczego.

 

Bez wątpienia więc aktualnie obowiązujący system wynagrodzeń nauczycielskich ma charakterarbitralny i nietransparentny.

 

Tak kwota bazowa, jak również stawki wynagrodzenia zasadniczego nie mają powiązania ze zobiektywizowanymi kryteriami - tak normatywnymi, jak i faktycznymi (np. aktualnymi wskaźnikami gospodarczymi czy ekonomicznymi).

 

Zatem można uznać, że system wynagrodzeń nauczycielskich w obecnym kształcie ma również charakter niezobiektywizowany.

 

Podstawowym założeniem niniejszej nowelizacji jest więc potrzeba zobiektywizowania konstrukcji systemu wynagradzania nauczycieli. W tym celu należy powiązać sposób ustalania kwot wynagrodzenia nauczycieli ze stawkami przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej - co wprowadzi aspekt adekwatności wysokości zarobków nauczycieli do aktualnego stanu gospodarki narodowej.

 

II.                       Przedmiot nowelizacji

 

 

1.            Założenia ogólne

 

Przedmiotem nowelizacji jest zmiana sposobu obliczania stawek średniego wynagrodzenia oraz wprowadzenie nowego mechanizmu corocznej aktualizacji wysokości wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli.

 

Zmiana polega na zastąpieniu dotychczasowego arbitralnego i nietransparentnego mechanizmu określania kwoty bazowej (a tym samym kwot średniego wynagrodzenia) przez parlamenti stawek wynagrodzenia zasadniczego przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, konstrukcją wynagrodzeń nauczycielskich ustalonych w oparciu o kwotę przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej.

 

Cechą szczególną niniejszej nowelizacji jest utrzymanie instrumentu w postaciśredniego wynagrodzenia, ale z jednoczesną zmianą sposobu jej ustalania.

 

Zdaniem wnioskodawcy konstrukcja średniego wynagrodzenia stanowi element stabilizujący i ujednolicający wysokości wynagrodzeń nauczycielskich w skali całego kraju.

 

Jednocześnie oznacza to utrzymanie obowiązku organów prowadzących szkoły do corocznego przeprowadzenia analiz osiągania średnich kwot średniego wynagrodzenia, a w przypadku ich nieosiągania, obowiązku wypłaty dodatku uzupełniającego.

 

Takie rozwiązaniezabezpieczy prawo nauczycieli do wynagrodzenia adekwatnego do ustalonych normatywnie stawek średniego wynagrodzenia. 

 

Zdaniem Wnioskodawcy dokonanie wyłącznie zmiany sposobu ustalania stawek wynagrodzenia zasadniczego bez jednoczesnej zmiany w sposobie ustalania wynagrodzenia średniego byłoby rozwiązaniem systemowo nieprawidłowym, a wręcz pozornym z punktu widzenia realizacji celu w postaci zabezpieczenia stałego wzrostu wynagrodzeń nauczycielskich.

 

Zmiana sposobu ustalania stawek wynagrodzenia zasadniczego bez jednoczesnej zmiany w sposobie ustalania wynagrodzenia średniego spowodowałaby bowiemtaki skutek, że podwyżka wynagrodzenia zasadniczego odbywałaby się kosztem wysokości innych składników wynagrodzenia nauczycieli, do których nauczyciel uzyskał prawo.

 

W konsekwencji podwyżka wynagrodzenia zasadniczego dokonałaby się kosztem wynagrodzenia uzyskiwanego przez nauczycieli z innych składników wynagrodzenia, wskazanych w treści art. 30 ust. 1 pkt 2 -4 KN.

 

Bez zmiany w sposobie ustalania kwot średniego wynagrodzenia podwyżkę wynagrodzenia zasadniczego nauczyciele w zasadzie sfinansowaliby sami sobie- z własnego wynagrodzenia, ponieważ podwyższone kwoty wynagrodzenia zasadniczego zwiększałyby automatycznie udział tego wynagrodzenia w kwocie średniego wynagrodzenia, a tym samym organy prowadzące miałyby możliwość zaoszczędzenia środków finansowych przeznaczonych na pozostałe składniki wynagrodzenia, których ustalenie wysokości pozostaje po stronie samorządu terytorialnego.

 

 

2.            Zmiana sposobu obliczania stawek średniego wynagrodzenia

 

Zmiana sposobu obliczania stawek średniego wynagrodzenia polega na zastąpieniu kwoty bazowej określanej corocznie dla nauczycieli w ustawie budżetowej przez parlament, kwotą przeciętnego wynagrodzenia w IIIkwartale roku poprzedzającego.

 

Kwotaprzeciętnego wynagrodzenia ogłaszana jest corocznie przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w związku z obowiązkiem określonym w treści art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1270 i 2245 oraz z 2020 r. poz. 53 z późn.zm.) – dalej u.e.r.f.u.s.

 

Kwoty średniego wynagrodzenia na poszczególnych stopniach awansu zawodowego, określone w treści art. 30 ust. 3 KN, stanowić będą określony procent kwoty przeciętnego wynagrodzenia ustalonego w IIIkwartale poprzedzającego roku budżetowego.

 

Proponuje się następującą konstrukcję średniego wynagrodzenia nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu zawodowego:

 

ž nauczyciel stażysta – 90%przeciętnego wynagrodzeniaw gospodarce narodowejw III kwartale roku poprzedzającego,

ž nauczyciel kontraktowy – 100%przeciętnego wynagrodzeniaw gospodarce narodowejw III kwartale roku poprzedzającego,

ž nauczyciel mianowany – 125%przeciętnego wynagrodzeniaw gospodarce narodowejw III kwartale roku poprzedzającego,

ž nauczyciel dyplomowany – 155%przeciętnego wynagrodzeniaw gospodarce narodowejw III kwartale roku poprzedzającego.

 

 

 

3.        Ustalenie kwoty przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w IIIkwartale poprzedzającego roku budżetowego- jako podstawy ustalenia wysokości  wynagrodzeń nauczycielskich

 

Założeniem projektu jest powiązanie wynagrodzeń nauczycielskich z kwotą przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej obowiązującego w IIIkwartale poprzedzającego roku budżetowego.

 

Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłasza co kwartał kwoty przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej i raz odnośnie kwoty rocznej.

 

Konieczność przyjęcia kwoty obowiązującej w IIIkwartale poprzedzającego roku budżetowego związana jest z harmonogramem prac nad projektem budżetu państwa oraz datami publikacji przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego kwot przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej za poszczególne kwartały roku, jak również daty ogłaszania kwoty przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej za cały poprzedni rok.

 

Kwoty przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej za IV kwartał, jak również za cały rok, publikowane są przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego dopiero w lutym kolejnego roku kalendarzowego, a więc już po uchwaleniu ustawy budżetowej państwa na dany rok.

 

Stąd też istnieje potrzeba zsynchronizowania prac nad projektem budżetu państwa w zakresie wydatków na oświatę i wychowanie z kwotą bazową, na podstawie której ustalane będą wydatki w zakresie wynagrodzeń nauczycielskich.

 

 

Najbardziej aktualną kwotą przeciętnego wynagrodzenia w momencie procedowania nad projektem budżetu państwa na kolejny rok jest właśnie kwota przeciętnego wynagrodzenia publikowana w listopadzie za IIIkwartał danego roku budżetowego.  

 

 

4.            Zmiana sposobu ustalania stawek wynagrodzenia zasadniczego

 

Modyfikacja sposobu ustalania stawek wynagrodzenia zasadniczegopolega na zmianie normatywnejart. 30 ust. 5 KN w zakresie delegacji określonej dla ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania do wydania rozporządzenia płacowego.

 

 

Istotą zmiany jest wprowadzenie nowego mechanizmu corocznej aktualizacji wysokości wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli poprzezokreślenie maksymalnej i minimalnejstawki wynagrodzenia zasadniczego na najwyższym poziomie wykształcenia nauczyciela:

ž dla nauczyciela dyplomowanego z tytułem magistra i przygotowaniem pedagogicznym w wysokości co najmniej 100%przeciętnego wynagrodzenia ustalanego w III kwartale roku poprzedzającego, na podstawie art. 20 pkt 2u.e.r.f.u.s.,

ž dla nauczyciela stażysty z tytułem magistra i przygotowaniem pedagogicznym w wysokości co najmniej 73%przeciętnego wynagrodzenia ustalanego w III kwartale roku poprzedzającego, na podstawie art. 20 pkt 2u.e.r.f.u.s.

 

Na pozostałych poziomach wykształcenia i awansu zawodowego kwoty wynagrodzenia zasadniczego minister właściwy do spraw oświaty i wychowania ustali w wysokości proporcjonalnej.

 

 

5.            Planowany wzrost stawek średniego wynagrodzenia

 

W celu zobiektywizowania konstrukcji systemu wynagradzania nauczycieli proponuje się,aby kwoty średniego wynagrodzenia stanowiły określony procent przeciętnego wynagrodzenia w III kwartale roku poprzedzającego, ogłaszanego corocznie przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w związku z realizacją obowiązku określonego w art.20 pkt 2u.e.r.f.u.s.

 

Hipotetyczna symulacja wzrostu stawek średniego wynagrodzenia na rok 2020 ustalonych w oparciu o kwotę przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej obowiązującego w IIIkwartale poprzedzającego roku budżetowego, tj. od kwoty 4931,59 zł[1], w odniesieniu do stawek średniego wynagrodzenia określonych w art. 30 ust. 3 KN od kwoty bazowej w wysokości 3337,55 zł[2] :

 

·           nauczyciel stażysta– 4438,43 zł

ž   90% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w III kwartale 2019 r.

ž   wzrost 24,81% w odniesieniu do 3337,55 zł – tj. stawki średniego wynagrodzenia od 1 stycznia 2020 r.

 

·           nauczyciel kontraktowy – 4931,59

ž   100% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w III kwartale 2019 r.

ž   wzrost 24,88% w odniesieniu do 3704,7 zł – tj. stawki średniego wynagrodzenia od 1 stycznia 2020 r.

 

·           nauczyciel mianowany – 6164,49 zł

ž   125% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w III kwartale 2019 r.

ž   wzrost 22,04% w odniesieniu do 4806,07 zł – tj. stawkiśredniego wynagrodzenia od 1 stycznia 2020 r.

 

·           nauczyciel dyplomowany – 7643,97 zł

ž   155% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w III kwartale 2019 r.

ž   wzrost 19,67% w odniesieniu do 6141,09 zł – tj. stawkiśredniego wynagrodzenia od 1 stycznia 2020 r.

 

 

6.        Planowany wzrost stawek wynagrodzenia zasadniczego

 

Jak już wspomnianozmiana mechanizmu corocznej aktualizacji stawek wynagrodzenia zasadniczego polega na odejściu od arbitralnego określania wysokości tychże stawek przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, na rzecz powiązania stawki wynagrodzenia zasadniczego nauczyciela dyplomowanego i stażysty,na najwyższym poziomie wykształcenia w tabeli płac, ze stawką przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowejw III kwartale roku poprzedzającego.

 

W celu zobiektywizowania konstrukcji systemu wynagradzania nauczycieli proponuje się, aby określone stawki wynagrodzenia zasadniczego stanowiły określony procent przeciętnego wynagrodzenia w III kwartale roku poprzedzającego, ogłaszanego corocznie przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w związku z realizacją obowiązku określonego w art.20 pkt 2u.e.r.f.u.s.

 

Kwota wynagrodzenia zasadniczego dla nauczyciela dyplomowanego z tytułem magistra i przygotowaniem pedagogicznym stanowić ma co najmniej 100% przeciętnego wynagrodzenia wIII kwartale roku poprzedzającego, ustalanego na podstawie art. 20 pkt 2u.e.r.f.u.s.

 

Z kolei kwota wynagrodzenia zasadniczego dla nauczyciela stażysty z tytułem magistra i przygotowaniem pedagogicznym stanowić ma co najmniej 73% wynagrodzenia zasadniczego nauczyciela dyplomowanego z tytułem magistra i przygotowaniem pedagogicznym, a więc przeciętnego wynagrodzenia wIII kwartale roku poprzedzającego, ustalanego na podstawie art. 20 pkt 2u.e.r.f.u.s.

 

Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania według założeń niniejszego projektu określałby corocznie w drodze rozporządzenia stawki wynagrodzenia zasadniczego dla pozostałych stopni awansu zawodowego i poziomu wykształcenia - oczywiście za wyjątkiem stawki dla nauczyciela stażysty i dla nauczyciela dyplomowanego z tytułem magistra i przygotowaniem pedagogicznym, których stawka wynagrodzenia zasadniczego byłaby regulowana ustawowo.

 

Wprowadzenie takiego rozwiązania zobiektywizuje mechanizm podwyższania kwot wynagrodzenia zasadniczego,wiążąc wysokość wynagrodzeń nauczycielskich ze przeciętną wynagrodzenia w gospodarce narodowej, a tym samym zaktualnymstanem gospodarki narodowej oraz sytuacją gospodarczą kraju.

 

 

Symulacja wzrostu stawek wynagrodzenia zasadniczego w 2020 r.

 

Wprawdzie ustalenie proporcji poszczególnych stawek wynagrodzenia zasadniczego pozostanie nadal kompetencją ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania (z zastrzeżeniem ww. wyjątku dotyczącego stopnia nauczyciela dyplomowanego i stażysty), ale na podstawie proporcji występujących między poszczególnymi stawkami wynagrodzenia w obecnie obowiązującej tabeli rozporządzenia płacowego, można zaprojektować wzrost tychże stawek w oparciu o kwotę przeciętnego wynagrodzenia wIII kwartale roku poprzedzającego, ustalanego na podstawie art. 20 pkt 2u.e.r.f.u.s.

 

Ustalenie udziału procentowego w stawkach wynagrodzenia zasadniczego następuje przyzałożeniu, że:

ž   stawka dla nauczyciela dyplomowanego z tytułem magistra z przygotowaniem pedagogicznym stanowi co najmniej 100%przeciętnego wynagrodzenia wIII kwartale roku poprzedzającego,

ž   stawka nauczyciela stażysty stanowico najmniej 73% przeciętnego wynagrodzenia wIII kwartale roku poprzedzającego, ustalanego na podstawie art. 20 pkt 2u.e.r.f.u.s.

 

Procentowa proporcja występująca między poszczególnymi stawkami wynagrodzenia zasadniczego na wszystkich stopniach awansu zawodowego i poziomu wykształcenia według tabeli płac obowiązującej w 2020 r.:

Poziom wykształcenia

Stopnie awansu zawodowego nauczyciela

nauczyciel stażysta

nauczyciel kontraktowy

nauczyciel mianowany

nauczyciel dyplomowany

1

« powrót